نکات آيه

از آيه مباهله و رواياتي که در ذيل آن وارد شده، نکات مهمّي را درباره اهل بيت‏عليهم السلام خصوصاً امام علي‏عليه السلام مي‏توان استفاده کرد که به برخي از آن‏ها اشاره مي‏کنيم:

 >امامت اميرالمؤمنين

>برتري امام علي بر انبيا

>افضليت امام علي‏ بر ساير صحابه

 

امامت اميرالمؤمنين

آيه دلالت بر مساوات بين امام علي‏عليه السلام و پيامبرصلي الله عليه وآله به جز نبوّت دارد. و به تصريح قرآن کريم: (النَّبِيُّ أَوْلي بِالْمُؤْمِنِينَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ)؛ [1]  «پيامبر نسبت به مؤمنان از خودشان سزاوارتر است.» نتيجه اين‏که امام علي‏عليه السلام سرپرست امت اسلامي و خليفه رسول خداصلي الله عليه وآله است.

[1] سوره احزاب، آيه 6.

 

برتري امام علي بر انبيا

شکي نيست که پيامبر اکرم‏صلي الله عليه وآله در بين انبيا بهترين پيامبر بوده و از همه آنان برتري داشته است. و مطابق برخي از روايات، او بهترين اولاد حضرت آدم‏عليه السلام است. [1]  از طرفي ديگر حضرت علي‏عليه السلام مطابق آيه مباهله نفس رسول خداصلي الله عليه وآله در تمام مقامات و فضايل به جز مقام نبوّت است. نتيجه اين مي‏شود که امام علي‏عليه السلام نيز افضل از انبياي پيشين است. و ما اين موضوع را در مقاله‏اي مستقل مورد بحث قرار داده‏ايم.

قاضي ايجي در «مواقف» و مير سيد شريف جرجاني در شرح آن تصريح کرده‏اند بر اين‏که آيه مباهله دلالت بر مساوات پيامبرصلي الله عليه وآله با حضرت علي‏عليه السلام در تمام مقامات و فضايل به جز نبوّت دارد.... [2] .

[1] صحيح بخاري.

[2] شرح مواقف، ج 8، ص 367.

 

افضليت امام علي‏ بر ساير صحابه

آيه مباهله با رواياتي که در ذيل آن آمده، دلالت بر فضيلتي بسيار بزرگ براي اهل بيت پيامبرعليهم السلام و در رأس آن امام علي‏عليه السلام دارد، فضيلتي که قابل مقايسه با هيچ فضيلتي از ديگران نيست، و لذا دلالت بر افضليت و برتري امام علي‏عليه السلام بر ساير صحابه دارد. و با ضميمه کردن اين مطلب با کبراي کلّي که افضل بايد امام باشد، همان گونه که ابن تيميه نيز بر آن تصريح دارد، نتيجه اين مي‏شود که امام علي‏عليه السلام بعد از رسول خداصلي الله عليه وآله امام و خليفه بر مردم است.

فضايل اهل‏ بيت در آيه

و امّا در اين آيه و روايات مربوط به آن، چه فضايلي نهفته است، به برخي از آن‏ها اشاره مي‏کنيم:

الف) اين قضيه دلالت دارد بر اين‏که اهل بيت رسول خداصلي الله عليه وآله محبوب‏ترين افراد نزد اويند. و لذا بيضاوي در تفسير آيه آورده است: «يعني هرکدام از ما و از شما خود و عزيزترين اهلش را بياورد.» [1] .

ب) اين‏که پيامبرصلي الله عليه وآله اين افراد را براي مباهله که موضع حسّاسي است و احتياج به دعا دارد آورد، خود دلالت بر افضليت آن‏ها بر ديگران دارد.

ج) پيامبرصلي الله عليه وآله به اهل بيتش فرمود: «إذا أنا دعوت فأمّنوا» هر گاه من دعا کردم شما آمين بگوييد.

اسقف آن‏ها گفت: من در سيماي آنان چنين مي‏بينم که اگر آنان از خدا بخواهند که کوهي از کوه‏ها از جا کنده شود، خداوند چنين خواهد کرد، لذا با آن‏ها مباهله نکنيد که هلاک خواهيد شد، و تا روز قيامت هيچ نصراني در روي زمين باقي نخواهد ماند. [2]  از اين جا استفاده مي‏شود که حتي نصارا نيز پي به فضيلت آن بزرگواران برده بودند.

د) در اين آيه خداوند امام علي‏عليه السلام را نفس و جان رسول خداصلي الله عليه وآله معرفي کرده است و اين بلندترين تعبيري است که مي‏توان در شأن آن حضرت‏عليه السلام آورد.

[1] تفسير بيضاوي با حاشيه شهاب، ج 2، ص 32.

[2] زمخشري، کشاف، ج 1، ص 369؛ تفسير مراغي، ج 2، ص 157.